ddzt.tj

zoofirma.ru
Хабарҳо

Хабарҳо (3)

 Китоби «Чеҳраҳои мондагор» - и Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон моро ба саҳифаҳои пурифтихори таърихи халқи тоҷик ошно месозад. Ҳамзамон, туфайли он аз рӯзгори шахсиятҳои маъруфу сарбаланди илмӣ, адабӣ ва таърихиву сиёсӣ дарси ибрат мегирем. Мутолиа ва омӯзишу таҳқиқи он дар боло бурдани сатҳи худшиносӣ, ифтихор аз ватану дӯстдории сарзамини аҷдодӣ, ҳувияти миллӣ ва расидан ба қадри неъматҳои Истиқлолияти давлативу пойдории ваҳдати миллӣ мусоидат мекунад.


 Дуруст аст, ки ҳеҷ халқе, миллате мисли мо – тоҷикон ҷабри таърих ва аҷнабиёнро накашидааст. Бо вуҷуди ин ҳама, илму хиради азалӣ, забони ноби ин миллат моро дар ин дарозои таърих аз маҳвшавӣ эмин нигоҳ дошт. 

Дар муроҷиат ба хонандаи гиромии китоб Президенти мамлакат таъкид медоранд, ки рӯ оварданашон ба таърих ва симоҳои барҷастаи халқамон боз ба он хотир аст, ки ба ояндагон зарурати донистани гузаштаи худро талқин намуда, онҳоро аз саҳифаҳои дурахшони миллатамон огоҳ созанд. Чаро? Чунки ин ҳама сабақи бузурги худогоҳӣ маҳсуб мешавад. Ба ин васила дар қалби онҳо меҳру муҳаббат ва садоқату вафодориро метавон бедор кард. Ҳамзамон, зарур аст, ки ба онҳо аз ин таърихи пуршараф ифтихор карданро омӯзонанд. Ба таърих, фарҳанг ва адабиёт эътиқод ва эътимод доштан, бовар ба фардои миллат ба шумор меравад.
Дар миёни 25 чеҳраи мондагор устод Сотим Улуғзода низ, ки донишкадаи мо номи ӯро дорад, ҳаст. Адолати таърихиро, дар ҳақиқат, шахсоне барқарор карда метавонанд, ки худ адолатгустаранд ва таърихро хуб медонанду ба он баҳои воқеӣ дода метавонанд. Барҳақ, Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамин гуна сифатҳои некро доранд. Мутмаинем, ки бо ин иқдомҳои дурусту ҷавонмардона номашон ҳатман бо ҳарфҳои заррин дар саҳифаҳои таърихи миллат навишта мешаванд. Ин ҳама барои насли мо ва ояндагон беҳтарин сабақ ва дарси ибрат аст.
Тавре менигоранд: «Нависандаи халқии Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, узви вобастаи Академияи илмҳои Тоҷикистон, Арбоби шоистаи ҳунари мамлакат Сотим Улуғзода дар радифи фарзандони бузурги суханвари миллати тоҷик ҷою мақоми хоса дорад».
Агар ба рӯзгори талхи ӯ, ки дар саҳифаҳои таърих сабт гардидаанд,  менигаристем, бовар ҳосил кардан душвор буд, ки ҷою мақоми арзандаи худро соҳиб шавад. Офтоби бахт кам ба рӯи ӯ хандидааст. Ҳатто замоне ки ӯро ба Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ сазовор донистанд, пирона ва бо изҳори таассуф баён доштанд: «Нон ба вақте диҳанд, ки дандон нест». Ҳол он ки хидмати ӯ дар рушди адабиёти миллӣ, илму фарҳанг аз оғози фаъолияташ чашмрас буду нотакрор. 
Бо шинохти ин ҳақиқати бебаҳс Сарвари давлат таъкид менамоянд: «Маҳз аз баракати истеъдод ва килки сеҳрофарини Сотим Улуғзода хонанда, ҷомеаи Тоҷикистон ва берун аз он марҳала ба марҳала ба даврони пурэъҷози Сомониён ва рӯзгори пурфоҷиаи устод Рӯдакӣ дар драмаи «Қисмати шоир», муборизаи беамони мардум алайҳи аҷнабиён дар қиссаи «Ривояти суғдӣ», зиндагиномаи пур аз кашфу эҷоди Ибни Сино, Ҳаким Фирдавсӣ, Аҳмади Дониш, талошҳои ҷоннисоронаи Темурмалику Восеи диловар барои озодии халқу диёр аз ҷабру ситами ғосибон ошно шудаанд. Оре, Улуғзода пас аз устод Айнӣ ба қаҳрамонҳои таърихии миллат дар адабиёт умри зиндаву абадӣ бахшид».
Тибқи сарчашмаҳои муътамад устод Сотим Улуғзода соли 1930 ба пойтахти Ҷумҳурии Тоҷикистон омадааст. Дар рӯзномаҳои «Ҷумҳурият», («Тоҷикистони сурх»,) «Ҷавонони Тоҷикистон», («Комсомоли Тоҷикистон») ва маҷаллаи «Барои адабиёти сотсиалистӣ» фаъолият намуд. Соли 1933 бар асари фишори сиёсӣ ба Қазоқистон фирор кард. Дар ин хусус адиб навишта буд: «... бо кӯшишҳои миллатчиёни буржуазӣ аз сафи комсомол ронда шудам... ва аз ҳуҷраам хориҷ карда шудам... Моҳи майи соли 1934 аз нав ба Сталинобод баргаштам ва ба сафи комсомол... барқарор кунонда шудам...».
Соли 1946, баъди ду соли сарварӣ, аз вазифаи раиси Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон озод карда мешавад.
Ба андешаи муҳаққиқон, пас аз он бист сол «рӯзгори якнавохт дошт». Охири солҳои шастуми асри гузашта дучори таъқибҳо ва аз сафи ҳизби ягонаи давр ронда шуд. Танҳо моҳи октябри соли 1988, яъне баъди 19 сол аз нав ба сафи ҳизб барқарор мегардад. 
Ҷашнҳои шастсолагӣ, ҳафтодсолагӣ, ҳафтодупанҷсолагӣ ва ҳаштодсолагии адибро баргузор накарданд. Моҳи декабри соли 1992, бар асари вазъи ногувори кишвар дар ҷанги шаҳрвандӣ ба Маскав меравад. Ин дар ҳоле буд, ки вазъи тандурустияш хуб набуд. Бо шиддат ёфтани дардҳо ва бадтар гардидани ҳол бо душворӣ хоҳиш мекард, ки ӯро ҳар чи зудтар ба Тоҷикистон бибаранд. Аммо ҷисми заифу пурдарди ӯро овардан ғайриимкон буд.
25 июни соли 1997 дар шаҳри Маскав ин адиби забардаст чашм аз олами ҳастӣ мепӯшад. Бо дастури муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷасади ӯро ба Душанбе оварданд. Тобути ӯ барои видоъ дар Театри давлатии академии опера ва балети ба номи С. Айнӣ гузошта ва баъд ҷисмаш дар гӯристони Лучоб ба хок супурда шуд.
 Бо амри Президенти мамлакат бо нишони олии қадршиносӣ ва барои абадӣ гардондани хотирааш Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи ӯ гузошта шуд.
Тавре бармеояд, агар ба туфайли дахолату мусоидати сарвари вақти давлат Бобоҷон Ғафуров соли 1944 ӯ аз корзори Ҷанги Бузурги Ватанӣ зинда баргашта бошад, Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон бо эҳтирому қадршиносии хоса, зикри ҳама дастовардҳову хизматҳои таърихияш ба адиб умри абадӣ бахшиданд, мақомашро боз ҳам болотар бурданд. Ҳамзамон ӯро дар шумори «Чеҳраҳои мондагор» - и миллат дохил намуданд. Дар ин маврид таъкид ҳам менамоянд, ки: «Барҳақ, мутолиа ва омӯзиши осори пурғановати адиб барои хештаншиносӣ, эҳтироми таърих ва таҳкими сулҳу ваҳдат ва дӯст доштани Тоҷикистони азиз саҳми босазое мегузорад».
Бояд махсус зикр кард, ки ҳеҷ сарвари вақти давлат ва намояндагони баландмартаба ба ҷуз Ҷаноби Олӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон чунин баҳои сазоворро ба адиб надода буданд.  

Маҳмадулло РАҶАБЗОДА,
ректори Донишкадаи давлатии 
забонҳои Тоҷикистон ба номи С. Улуғзода

(Бознашр аз рӯзномаи «Ҷумҳурият», 31майи соли 2017, №108 (23 189)

 

 

Нишасти матбуотӣ дар Донишкада

 

Санаи 19-уми июли соли 2017, соати 10:00  дар  Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода оид ба ҷамъбасти нимсолаи якуми соли 2017 мутобиқи амри Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон  аз 15-уми сентябри соли 2011, №АП-1729 нишасти матбуотӣ  баргузор  гардид.

Дар нишасти матбуотї  ректори Донишкада, профессор Мањмадулло Раљабзода, муовинони ректор, деканњои садорати факултетњо, мудирони кафедрањо  ва хабарнигорону рўзноманигорон аз  воситањои  ахбори оммаи кишвар, аз љумла аз рӯзномаи «Садои мардум» -  Ворис Назарзода, Муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» - Озодаи  Раҳматулло, радиои «Овози тоҷик» - Зарангези Маҳмадулло, рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» - Хуршед Ховарӣ, рӯзномаи «Ҷумҳурият» -  Бузургмеҳри Баҳодур, радиои «Фарҳанг» - Убайдулло Акрамзода ва Дирафрӯз Қурбонӣ хабарнигори рӯзномаи «Омӯзгор» иштирок намуданд.

 Маҳмадулло Раҷабзода-ректори ДДЗТ ба номи Сотим Улуғзода  зимни ҳисоботи нимсолаи аввали соли 2017 ќайд намуд, ки њайати профессорону омўзгорон, кормандону донишљўёни Донишкадаи давлатии забонњои Тољикистон ба номи Сотим Улуѓзода нимсолаи аввалро дар партави  Паёми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат,  Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар доираи тадбирњо бахшида ба «Ҷашни байналмилалии Наврӯз-2017», «20-солагии Рӯзи Ваҳдати миллӣ», «Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018-2028» ва «Соли ҷавонон» бо дастоварду комёбиҳои назаррас љамъбаст намуданд.

Мавсуф аз љумла зикр намуд, ки дар Донишкада 41 чорабиниҳои илмӣ баргузор гардиданд. Аз қабили:  2 конференсияи байналмилалӣ,  8 конференсияи ҷумҳуриявӣ,  5 конференсияи донишкадавӣ, 15 мизи мудаввар, 10 семинари илмӣ,  1 онлайн - конференсия бо ҷалби олимону мутахассисони Донишгоҳи давлатии шаҳри Пензаи Федератсияи Россия  дар мавзӯи «Проблемы преподавания русской литературы в инокультурной среде». Чорабиниҳои илмии Донишкада дар маҷмӯъ нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 17 адад зиёд мебошанд.

Натиҷаи таҳқиқоти илмии ҳайати профессорону омӯзгорон дар маҷаллаву нашрияҳои илмиву методӣ рӯйи чоп омадаанд, аз ҷумла: 18 монография,  6 маҷмӯаи илмӣ, 23 дастури таълимӣ-методӣ,  243 номгӯйи мақола ва  фишурдаи маърӯзаҳо. Дастовардҳои таҳқиқотии олимони Донишкада ба андозаи  6 монография, 17 дастури таълимӣ-методӣ ва 74 мақолаи илмӣ нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта зиёд мебошад.

 

 

Ҳамчунин,  Маҳмадулло Раҷабзода иттилоъ дод, ки  тибқи дастури Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯйи 27 ихтисоси амалкунанда аз ҷониби омӯзгорони кафедраҳои Донишкада беш аз 700 номгӯйи барномаи таълимии фаннӣ таҳия гардида, барои тақриз ва хулосабарорї ба муассисаҳои таҳсилоти олии касбии ҷумҳурӣ ирсол карда шудаанд.Нақшаҳои таълимии нав аз рӯйи 27 ихтисос барои зинаи бакалавр ва 5 ихтисос барои зинаи магистратура  таҳия ва аз ҷониби Вазорати маориф ва илми ҶТ тасдиқ карда шуданд.

Зикр гардид, КИ То оғози соли таҳсили нави 2017-2018 беш аз 50 синфхонаи замонавии мултимедӣ  ба истифода дода мешаванд.

       Дар нимсолаи аввали  соли  2017   тибқи нақшаи чорабиниҳо вобаста ба санаҳои  муҳими таърихию фарҳангӣ ва дигар ҷашнвораҳову чорабиниҳо, монанди: ҷашни байналмилалии “Наврӯз – 2017”, ”20-солагии Ваҳдати миллӣ”, “Соли ҷавонон”, “Артиши миллӣ”,”Масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд”, “Танзими анъана ва ҷашну маросимҳо” инчунин мавзӯъҳои “Худкушӣ ва роҳҳои пешгирии он” Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, 2018-2028” зиёда аз 13 чорабинии сатҳи гуногун  доир намудаанд.

Бахшида ба ҷашни байналмилалии Наврӯз – 2017 зиёда 700 нафар донишҷӯ дар намоиши театрикунонидашуда фаъолона ширкат варзиданд, ки аз ҷониби Донишкада бо як стипендияи муқаррарӣ ва ҷойи зисти ройгон таъмин  карда шуданд.

Раёсати Донишкада пайваста бо донишҷӯёни дар хобгоҳи Донишкада сукунатдошта чорабиниҳои тарбиявӣ ва фарҳангию фароғатӣ доир менамоянд. Аз ҷумла, 8 маротиба вохӯрӣ бо устодони собиқадори кафедраҳо ва аз ҷониби садорати факултетҳо вобаста ба мавзӯъҳои муҳиму зарурӣ шабнишиниҳову ҳамоишҳои судманд баргузор шудааст. 

М. Раҷабзода зикр намуд, ки аз  моҳи январи соли 2017 музди маоши вазифавии ҳайати профессорону устодон ва кормандони донишкада ба андозаи 20 дарсад зиёд гардида, ҷиҳати ҳавасмандгардонии онҳо маоши вазифавии профессор-доктори илм 3502 сомонӣ, дотсент- номзади илм 2411 сомонӣ, муаллими калон 1090 сомонӣ ва ассистент 892 сомонӣ муқаррар карда шудааст. Устодоне, ки кори илмиашонро ҳимоя намуданд ва ҳамчунин  панҷ нафар омӯзгори ҷавон низ ба муносибати Соли ҷавонон бо туҳфаҳои молӣ  сарфароз гардонида шуданд. Донишҷӯёне, ки дар оилипиадаҳои ҷумҳуриявӣ ва берун аз он ширкат варзидаанд аз тарафи Раёсати Донишкада ҳавасманд гардиданд.

Биноҳои таълимии Донишкада барои зимистонгузаронӣ пурра омода карда шуда, айни ҳол корҳои васлгарии қубури асосӣ идома дорад.

Баҳри татбиқи қарори Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе оид ба  “150 рӯзи ободонӣ” Донишкада дар атрофи биноҳои таълимӣ ва бинои хобгоҳ пайваста корҳои ободонӣ анҷом дода мешаванд.

Бо мақсади ободонӣ ва боз ҳам зебову ҷолиб гардонидани симои пойтахт дар қитъаи замини ҷудогардида  воқеъ дар кӯчаи Б.Ғафуров - назди биноҳои истиқоматии №33 ва №11 мувофиқи лоиҳаи пешниҳодгардидаи ҶСК “Корезлоиҳа” ба миқдори 19 адад  ниҳолҳои ороишӣ (каталпа), 32 адад арча, 200 кг тухмии майса ва беш аз 3 500 бех гулҳои садбарги зарду сурх шинонида шуданд.

Ҳамчунин, дар ин мавзеъ,  барои ҳамвор намудани замин беш аз 110 м3 хок оварда шуда, роҳи  пиёдагард ба масоҳати 95 м2 бо тахатасангҳои бетонӣ пӯшонида шудааст. Яъне бо азму талоши устодону кормандон ва донишҷӯёни Донишкада ҳусни ин мавзеи пойтахт боз ҳам зебо ва назаррабо гардидааст.

Аз ҷониби рӯзноманигорон низ суолҳо пешниҳод гардиданд, ки ба ҳамаион аз ҷониби ректори Донишкада ҷавобҳои қонеъкунанда гардонида шуд.

Мавриди зикр аст, ки гузориши мухтасари љараёни нишасти матбуотї аз тариќи шабакањои ТВ Сафина (19.07.17) Радиои Тољикистон, Овози тољик ва дар сањифањои рўзномањои Љумњурият, Садои мардум ва Омўзгор инъикос карда шуд.

 

 

                                                        А. Бадалпур


Донишгоҳи технологии Тоҷикистон дар доираи ҳамкориҳо ба ташкилоти куриёгии WTIT-T (World Transfer Information of Technology in Tajikistan), ки дар асоси иҷозатномаи махсуси Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон донишгоҳ бо ин ташкилот ҳамкорӣ намуда истодааст, санаи 29-30 июни соли 2017

Шарикон